Kulo mfanekiso uthathwe ngoNovemba 28, 2021, ungabona ukuba imali yamaphepha e-Turkish Lira ibekwe kwiidola zaseMelika. REUTERS/Dado Ruvic/Illustration
Reuters, e-Istanbul, ngoNovemba 30- I-lira yaseTurkey yehle yaya kwi-14 xa ithelekiswa nedola yaseMelika ngoLwesibini, yafikelela kwinqanaba eliphantsi xa ithelekiswa ne-euro. Emva kokuba uMongameli uTayyip Erdogan ephinde waxhasa ukuncitshiswa kwenzala ngokukhawuleza, nangona kukho ukugxekwa okubanzi kunye nokunyuka kwemali uSwell.
I-lira yehle nge-8.6% xa ithelekiswa nedola yaseMelika, nto leyo enyusa idola yaseMelika emva kwamazwi aqatha e-Fed, egxininisa iingozi ezijongene noqoqosho lwaseTurkey kunye nekamva lezopolitiko lika-Erdogan.
Ukuza kuthi ga ngoku kulo nyaka, ixabiso lemali liye lehla malunga nama-45%. NgoNovemba kuphela, liye lehla ngama-28.3%. Lakhawuleza latshabalalisa ingeniso kunye nokonga kwabantu baseTurkey, laphazamisa uhlahlo-lwabiwo mali lweentsapho, laze labenza bazama ukufumana amayeza angeniswe kwamanye amazwe.
Intengiso yenyanga yayiyeyona inkulu kakhulu kwimali, kwaye yajoyina iingxaki zezoqoqosho ezinkulu ezisakhulayo ngo-2018, 2001 nango-1994.
NgoLwesibini, u-Erdogan ukhusele oko uninzi lwezoqoqosho lukubiza ngokuba kukulula kwemali ngokungakhathali okwesihlandlo sesihlanu kwisithuba esingaphantsi kweeveki ezimbini.
Kudliwanondlebe nomsasazi wesizwe i-TRT, u-Erdogan uthe indlela entsha yomgaqo-nkqubo "ayinakubuyela umva".
“Siza kubona ukwehla okukhulu kwinzala, ngoko ke izinga lokutshintshiselana liza kuphucuka ngaphambi konyulo,” utshilo.
Iinkokheli zaseTurkey kwiminyaka engamashumi amabini edlulileyo zijongene nokwehla kwenani leembono zoluntu kunye nenani leevoti phakathi kowama-2023. Iimbono zophando zibonisa ukuba u-Erdogan uza kujongana nomchasi onokuthi abe ngumongameli.
Phantsi koxinzelelo luka-Erdogan, ibhanki ephakathi inciphise amazinga enzala ngama-400 basis points ukuya kwi-15% ukusukela ngoSeptemba, kwaye imakethi ngokubanzi ilindele ukunciphisa amazinga enzala kwakhona ngoDisemba. Ekubeni izinga lokunyuka kwamaxabiso lisondele kwi-20%, izinga lenzala lokwenyani liphantsi kakhulu.
Ukuphendula, iqela eliphikisayo licele ukuba kuguqulwe ngoko nangoko umgaqo-nkqubo kunye nonyulo lwangethuba. Inkxalabo malunga nokuthenjwa kwebhanki ephakathi iphinde yachaphazeleka ngoLwesibini emva kokuba igosa eliphezulu lixeliwe ukuba limkile.
UBrian Jacobsen, ingcali ephezulu yotyalo-mali kwizisombululo zeeasethi ezininzi kwi-Allspring Global Investments, uthe: “Olu luvavanyo oluyingozi u-Erdogan azama ukuluqhuba, kwaye imakethi izama ukumlumkisa ngemiphumo yalo.”
“Njengoko ixabiso le-lira lihla, amaxabiso okungenisa asenokunyuka, nto leyo eyonyusa ukunyuka kwamaxabiso. Utyalo-mali lwangaphandle lunokoyikiswa, nto leyo eyenza kube nzima ukuxhasa ukukhula. Utshintsho lwetyala olungasebenziyo luxabisa ngaphezulu kumngcipheko ongasebenziyo,” wongeze watsho.
Ngokwedatha evela kwi-IHS Markit, i-Turkey's yeminyaka emihlanu yokutshintshana ngetyala (ixabiso lokuqinisekisa ukungahlawuli i-sovereign defaults) inyuke ngamanqaku asisiseko ama-6 ukusuka kumanqaku asisiseko akufutshane nama-510 ngoMvulo, elona nqanaba liphezulu ukusukela ngoNovemba ka-2020.
Ukusasazeka kweebhondi ze-US Treasury ezikhuselekileyo (.JPMEGDTURR) kwande ukuya kuma-564 basis points, elona likhulu kunyaka. Ziyi-100 basis points ezinkulu kunangaphambili kwale nyanga.
Ngokwedatha esemthethweni ekhutshwe ngoLwesibini, uqoqosho lwaseTurkey lukhule nge-7.4% unyaka nonyaka kwikota yesithathu, luqhutywa yimfuno yokuthengisa, imveliso kunye nokuthunyelwa kwamanye amazwe.
U-Erdogan kunye nezinye izikhulu zikarhulumente bagxininise ukuba nangona amaxabiso esenokuqhubeka okwethutyana, amanyathelo okukhuthaza imali kufuneka anyuse ukuthunyelwa kwamanye amazwe, ityala, ingqesho kunye nokukhula koqoqosho.
Iingcali zezoqoqosho zithi ukwehla kwexabiso kunye nokunyuka kwamaxabiso okukhawulezileyo - okulindeleke ukuba kufike kwi-30% kunyaka ozayo, ikakhulu ngenxa yokwehla kwexabiso lemali - kuya kuyiphazamisa isicwangciso sika-Erdogan. Phantse zonke ezinye iibhanki eziphambili zinyusa amazinga enzala okanye zilungiselela ukwenza njalo. funda ngokugqithisileyo
U-Erdogan uthe: “Abanye abantu bazama ukubenza babonakale bebuthathaka, kodwa izalathisi zoqoqosho zikwimeko entle kakhulu.” “Ilizwe lethu ngoku likwindawo apho linokwaphula lo mgibe. Akukho kubuya umva.”
I-Reuters ibike ukuba ikhankanya imithombo, u-Erdogan uye wawatyeshela amakhwelo otshintsho lomgaqo-nkqubo kwiiveki zakutshanje, nokuba avela ngaphakathi kurhulumente wakhe.
Umthombo webhanki ephakathi uthe ngoLwesibini uDoruk Kucuksarac, umlawuli ophetheyo kwisebe lemarike yebhanki, urhoxile emsebenzini waza wathatyathelwa indawo ngusekela-sekela wakhe uHakan Er.
Umphathi webhanki, ocele igama lakhe lingachazwanga, uthe ukuhamba kukaKukuk Salak kubonakalise ngakumbi ukuba eli ziko “litshatyalalisiwe kwaye latshatyalaliswa” emva kotshintsho olukhulu lobunkokeli kulo nyaka kunye neminyaka yempembelelo yezopolitiko kumgaqo-nkqubo.
U-Erdogan ugxothe amalungu amathathu eKomiti yoMgaqo-nkqubo wezeMali ngo-Okthobha. URhuluneli uSahap Kavcioglu wonyulwa kwesi sikhundla ngoMatshi emva kokuba egxothe abathathu bangaphambili ngenxa yokwahluka kwemigaqo-nkqubo kwiminyaka emi-2-1/2 edlulileyo. Funda ngokugqithisileyo
Idatha yokunyuka kwamaxabiso ngoNovemba iza kukhutshwa ngoLwesihlanu, kwaye uphando lweReuters luqikelela ukuba izinga lokunyuka kwamaxabiso liza kunyuka liye kuma-20.7% kulo nyaka, elilelona nqanaba liphezulu kwiminyaka emithathu.
Inkampani yokulinganisa amatyala iMoody's ithe: “Umgaqo-nkqubo wemali usenokuqhubeka uchaphazeleka yizopolitiko, kwaye akwanelanga ukunciphisa kakhulu ukunyuka kwamaxabiso, ukuzinzisa imali, nokubuyisela ukuzithemba kwabatyali-mali.”
Bhalisela incwadana yethu yeendaba yemihla ngemihla ukuze ufumane iingxelo zamva nje zeReuters ezithunyelwe kwibhokisi yakho engenayo.
I-Reuters, icandelo leendaba kunye neendaba leThomson Reuters, yeyona nkampani inkulu yeendaba zemultimedia kwihlabathi liphela, ifikelela kwiibhiliyoni zabantu kwihlabathi liphela yonke imihla. I-Reuters ibonelela ngeendaba zoshishino, zezemali, zasekhaya nezamazwe ngamazwe ngokuthe ngqo kubathengi ngokusebenzisa ii-terminals zedesktop, imibutho yeendaba yehlabathi, imicimbi yeshishini kunye ngqo.
Thembela kumxholo onegunya, ubuchule bokuhlela amagqwetha, kunye netekhnoloji echaza ishishini ukuze wakhe ingxoxo enamandla kakhulu.
Isisombululo esibanzi kakhulu sokulawula zonke iimfuno zerhafu ezintsonkothileyo nezikhulayo kunye nokuthobela imithetho.
Fikelela idatha yezemali engenakuthelekiswa nanto, iindaba, kunye nomxholo ngamava omsebenzi alungiselelwe wena kakhulu kwidesktop, kwiwebhu, nakwizixhobo zeselfowuni.
Khangela indibaniselwano engenakuthelekiswa nanto yedatha yemarike yexesha langempela nembali kunye nokuqonda okuvela kwizixhobo zehlabathi kunye neengcali.
Hlola abantu kunye namashishini asengozini enkulu kwihlabathi liphela ukuze uncede ufumane iingozi ezifihlakeleyo kubudlelwane bezoshishino kunye nobudlelwane phakathi kwabantu.
Ixesha lokuthumela: Disemba-10-2021
